Μια νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει έναν εντυπωσιακό μηχανισμό που χρησιμοποιούν οι φάλαινες φυσητήρες για να κοιμούνται στη θάλασσα, προσφέροντας νέα στοιχεία για τη συμπεριφορά ενός από τα μεγαλύτερα θαλάσσια θηλαστικά του πλανήτη.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι φυσητήρες μπορούν να διατηρούνται σε κατακόρυφη θέση ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του νερού, απελευθερώνοντας μικρές φυσαλίδες αερίου που ρυθμίζουν την άνωσή τους και μειώνουν την απαιτούμενη ενεργειακή δαπάνη κατά τη διάρκεια της ανάπαυσης.
Οι φάλαινες φυσητήρες αποτελούν το μοναδικό μέχρι σήμερα γνωστό είδος φάλαινας που ξεκουράζεται σε σχεδόν κάθετη στάση, με το κεφάλι στραμμένο προς την επιφάνεια.
Η θέση αυτή επιτρέπει στα ζώα να παραμένουν πολύ κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας, ώστε να μπορούν εύκολα να αναπνεύσουν όταν ολοκληρωθεί ο σύντομος κύκλος ύπνου τους, χωρίς να απαιτείται μεγάλη μετακίνηση από μεγαλύτερα βάθη.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, κάθε περίοδος ανάπαυσης διαρκεί περίπου 20 λεπτά, καθώς οι φυσητήρες πρέπει να επιστρέφουν τακτικά στην επιφάνεια για να ανανεώσουν το οξυγόνο τους. Μέχρι σήμερα δεν ήταν γνωστό πώς τα μεγάλα αυτά θηλαστικά καταφέρνουν να διατηρούν σταθερή τη θέση τους ενώ κοιμούνται. Η νέα μελέτη δείχνει ότι οι φυσητήρες απελευθερώνουν μικρές ποσότητες αερίων σε μορφή φυσαλίδων, μειώνοντας την άνωση του σώματός τους και επιβραδύνοντας την άνοδό τους προς την επιφάνεια. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να παραμένουν σχεδόν ακίνητοι στο νερό, εξοικονομώντας πολύτιμη ενέργεια.
Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα
Η επιστημονική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Σεντ Άντριους και το Πανεπιστήμιο του Νεσατέλ τοποθέτησε ειδικούς αισθητήρες σε φυσητήρες που ζουν στα ανοικτά της Νορβηγίας. Οι συσκευές κατέγραψαν τρισδιάστατα δεδομένα κίνησης, καθώς και τους χαρακτηριστικούς ήχους που παράγονται κατά την απελευθέρωση των φυσαλίδων.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές δημιούργησαν υπολογιστικά μοντέλα που προσομοίωσαν τη συμπεριφορά των ζώων, λαμβάνοντας υπόψη την πυκνότητα των ιστών, την αντίσταση του νερού και τις μεταβολές των αερίων στο σώμα τους. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι η σταδιακή απελευθέρωση φυσαλίδων αποτελεί αποτελεσματικό μηχανισμό ελέγχου της άνωσης κατά τη διάρκεια της ανάπαυσης.
Προσαρμογή στις καταδύσεις μεγάλου βάθους
Οι φυσητήρες είναι από τα κορυφαία καταδυτικά θηλαστικά του πλανήτη και μπορούν να αναζητούν τροφή σε βάθη που προσεγγίζουν ακόμη και τα 2.000 μέτρα, παραμένοντας κάτω από την επιφάνεια για περίπου μία ώρα. Κατά τη διάρκεια αυτών των καταδύσεων μεταβάλλονται οι πιέσεις και η συμπεριφορά των αερίων στον οργανισμό τους. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η συσσώρευση αερίων, όπως το άζωτο και το διοξείδιο του άνθρακα, πιθανόν συνδέεται με τον μηχανισμό παραγωγής των φυσαλίδων που χρησιμοποιούνται αργότερα για τη ρύθμιση της άνωσης κατά την ανάπαυση.
Η κατανόηση της συμπεριφοράς των φυσητήρων συμβάλλει στη βελτίωση των γνώσεων για τη βιολογία και την οικολογία των θαλάσσιων θηλαστικών, ενώ παράλληλα βοηθά στον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων μέτρων προστασίας τους.
Η γνώση των συνηθειών ανάπαυσης των φαλαινών μπορεί να αξιοποιηθεί για τη μείωση των επιπτώσεων από τη ναυσιπλοΐα, τον υποθαλάσσιο θόρυβο και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες που ενδέχεται να διαταράσσουν κρίσιμες περιόδους ξεκούρασης των ζώων.
Η διατήρηση υγιών πληθυσμών θαλάσσιων θηλαστικών αποτελεί βασικό στοιχείο της προστασίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και συνδέεται με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, ιδιαίτερα με τη διατήρηση της ζωής κάτω από το νερό (Στόχος 14), τη δράση για το κλίμα (Στόχος 13) και την ενίσχυση της επιστημονικής γνώσης για τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων.
Η νέα μελέτη υπενθυμίζει ότι ακόμη και για εμβληματικά είδη όπως οι φάλαινες φυσητήρες, η επιστήμη συνεχίζει να αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της συμπεριφοράς τους, αναδεικνύοντας τη σημασία της έρευνας για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.