Απλούστερες διαδικασίες για μικρά φωτοβολταϊκά, νέα δεδομένα για τα συστήματα έως 800 W, συλλογική αυτοκατανάλωση και μπαταρίες – Το νέο πλαίσιο ανοίγει περισσότερο την αγορά σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και φορείς, την ώρα που η ηλιακή ενέργεια καταγράφει ιστορικά υψηλά σε Ελλάδα και Ευρώπη.

Νέα ώθηση στην ενεργειακή αυτοκατανάλωση επιχειρεί να δώσει η νέα Υπουργική Απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, απλοποιώντας τις διαδικασίες εγκατάστασης και λειτουργίας μικρών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με ή χωρίς συστήματα αποθήκευσης.

Μία από τις αλλαγές που ξεχωρίζουν αφορά τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού», καθώς προβλέπεται διαδικασία online ενημέρωσης του Διαχειριστή για την εγκατάσταση μικροηλιακών συστημάτων με ρευματολήπτη, έως 800 W μέγιστης ισχύος έγχυσης.

Η εξέλιξη μπορεί να διευρύνει την πρόσβαση στην αυτοπαραγωγή, ιδιαίτερα για πολίτες που μέχρι σήμερα δεν είχαν τη δυνατότητα να εγκαταστήσουν ένα μεγαλύτερο φωτοβολταϊκό σύστημα.

Από καταναλωτής, παραγωγός ενέργειας

Η λογική της αυτοκατανάλωσης αλλάζει σταδιακά τη σχέση του πολίτη με την ηλεκτρική ενέργεια.

Το νοικοκυριό ή η επιχείρηση δεν περιορίζεται πλέον στον ρόλο του καταναλωτή, αλλά μπορεί να παράγει μέρος της ενέργειας που χρειάζεται, να την καταναλώνει άμεσα και, ανάλογα με το σύστημα, να αποθηκεύει μέρος της σε μπαταρία.

Η νέα απόφαση, που θεσπίστηκε από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον Υφυπουργό Νίκο Τσάφο, επιχειρεί να απλοποιήσει το θεσμικό και συμβατικό περιβάλλον της αυτοκατανάλωσης.

Μεταξύ άλλων, ρυθμίζονται οι σχέσεις αυτοκαταναλωτών, προμηθευτών και Φορέων Σωρευτικής Εκπροσώπησης, ενώ επικαιροποιούνται τα απαιτούμενα υποδείγματα συμβάσεων.

Τα φωτοβολταϊκά καταρρίπτουν ρεκόρ

Το νέο πλαίσιο τίθεται σε εφαρμογή σε μια περίοδο κατά την οποία η ηλιακή ενέργεια αποκτά ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο στο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ember που παρατίθενται, τον Ιούνιο του 2026 η παραγωγή από φωτοβολταϊκά στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφθασε στο ιστορικό επίπεδο των 52 TWh, καλύπτοντας το 25% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής.

Για πρώτη φορά, δηλαδή, η ηλιακή ενέργεια κάλυψε το ένα τέταρτο της ηλεκτρικής παραγωγής της ΕΕ.

Τον ίδιο μήνα το μερίδιό της ήταν υψηλότερο από εκείνο των πυρηνικών, του φυσικού αερίου, των αιολικών και των υδροηλεκτρικών.

Η αυξημένη παραγωγή από ΑΠΕ αποκτά ιδιαίτερη σημασία και σε περιόδους ανόδου των διεθνών τιμών του φυσικού αερίου, καθώς μπορεί να περιορίζει την έκθεση του ηλεκτρικού συστήματος στις διακυμάνσεις των ορυκτών καυσίμων.

Στο 31,6% τα φωτοβολταϊκά στην Ελλάδα τον Ιούνιο

Ακόμη υψηλότερη ήταν η συμμετοχή της ηλιακής ενέργειας στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με στοιχεία του Green Tank που παρατίθενται, τον Ιούνιο τα φωτοβολταϊκά αντιστοιχούσαν στο 31,6% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με 1.456,5 GWh σε σύνολο 4.608,6 GWh.

Στο πρώτο εξάμηνο του έτους η συμμετοχή της ηλιακής ενέργειας διαμορφώθηκε στο 21%.

Εάν συνυπολογιστούν και τα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά, τα αντίστοιχα ποσοστά ανεβαίνουν κοντά στο 34% για τον Ιούνιο και στο 25,1% για το πρώτο εξάμηνο.

Νίκος Μάντζαρης: Ευκαιρία για βιώσιμη μείωση των λογαριασμών

Ο Επικεφαλής Αναλυτής Πολιτικής του Green Tank Νίκος Μάντζαρης χαρακτήρισε τη νέα απόφαση βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη ενημέρωσης των πολιτών.

Όπως σημείωσε, μετά από χρόνια καθυστερήσεων που είχαν «παγώσει» την αγορά, το νέο πλαίσιο παρουσιάζει βελτιώσεις σε σχέση με το σχέδιο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να ενημερωθούν οι πολίτες για τις δυνατότητες που αποκτούν, ώστε να μπορούν να περιορίσουν με βιώσιμο τρόπο το ενεργειακό κόστος τους.

Θετικά αποτιμά την απόφαση και ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), σημειώνοντας ότι, παρά τη μεγάλη καθυστέρηση, ενσωματώθηκαν πολλές από τις προτάσεις της αγοράς καθώς και ρυθμίσεις που απορρέουν από ευρωπαϊκές οδηγίες.

Τι αλλάζει για τα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού»

Μία από τις περισσότερο ενδιαφέρουσες αλλαγές είναι η θέσπιση διαδικασίας online ενημέρωσης του Διαχειριστή για μικροηλιακά συστήματα με ρευματολήπτη έως 800 W μέγιστης ισχύος έγχυσης.

Πρακτικά, δημιουργείται ένα απλούστερο θεσμικό μονοπάτι για μικρές εγκαταστάσεις, διευρύνοντας την έννοια της αποκεντρωμένης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Η σημασία τους δεν βρίσκεται μόνο στην ισχύ κάθε μεμονωμένης εγκατάστασης. Εάν μικρές μονάδες αυτοπαραγωγής αποκτήσουν ευρύτερη διάδοση, μπορούν αθροιστικά να ενισχύσουν τη συμμετοχή των ίδιων των πολιτών στην ενεργειακή μετάβαση.

Αυτοκατανάλωση και σε πολυκατοικίες

Το νέο πλαίσιο επεκτείνει επίσης τη δυνατότητα συλλογικής αυτοκατανάλωσης, ώστε να αφορά όχι μόνο καταναλωτές στο ίδιο κτίριο αλλά και καταναλωτές εντός συγκροτήματος κατοικιών.

Πρόκειται για σημαντική παράμετρο για τις ελληνικές πόλεις, όπου μεγάλο μέρος του πληθυσμού κατοικεί σε πολυκατοικίες.

Παράλληλα αποσαφηνίζεται ότι τα έσοδα από την πλεονάζουσα ενέργεια καταβάλλονται στους λογαριασμούς των αυτοκαταναλωτών και όχι στον εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπό τους.

Μπαταρίες και αποθήκευση

Σημαντικό κεφάλαιο της απόφασης αφορά και την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας.

Για το Διασυνδεδεμένο Σύστημα προβλέπεται ότι η μπαταρία μπορεί να φορτίζει από το φωτοβολταϊκό, ενώ σε συστήματα zero feed-in, δηλαδή χωρίς έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο, μπορεί υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις να απορροφά ενέργεια και από το δίκτυο.

Δίνεται επίσης δυνατότητα εγκατάστασης αυτόνομων σταθμών αποθήκευσης χωρίς έγχυση από φυσικά και νομικά πρόσωπα, με την ισχύ τους να μην μπορεί να υπερβαίνει το 100% της συμφωνημένης ισχύος της παροχής κατανάλωσης.

Η αποθήκευση αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της επόμενης φάσης της ενεργειακής μετάβασης, καθώς επιτρέπει μεγαλύτερο μέρος της παραγόμενης ηλιακής ενέργειας να αξιοποιείται όταν πραγματικά χρειάζεται.

Τι προβλέπεται για την πλεονάζουσα ενέργεια

Η απόφαση αποσαφηνίζει επίσης τον τρόπο αποζημίωσης για την περίσσεια ηλεκτρικής ενέργειας, με βάση τις τιμές της Αγοράς Επόμενης Ημέρας ή την Ειδική Τιμή Αγοράς τεχνολογιών ΑΠΕ, ανάλογα με την περίπτωση.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει ακόμη για ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού, φορείς του δημόσιου τομέα και κοινωφελή ιδρύματα, όπου η χρηματική αξία της πλεονάζουσας ενέργειας πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό της παροχής προς συμψηφισμό.

Προς μεγαλύτερη «ενεργειακή δημοκρατία»

Η απλοποίηση της αυτοκατανάλωσης μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμη βήμα προς ένα περισσότερο αποκεντρωμένο ενεργειακό μοντέλο.

Μέχρι σήμερα η πράσινη μετάβαση στην Ελλάδα έχει στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη μεγάλων έργων ΑΠΕ. Η επόμενη φάση μπορεί να αφορά περισσότερο τον ίδιο τον καταναλωτή: φωτοβολταϊκά σε κατοικίες και επιχειρήσεις, συλλογικά συστήματα, μπαταρίες και μικρές μονάδες ακόμη και σε μπαλκόνια.

Η επιτυχία, βέβαια, θα εξαρτηθεί από την πραγματική απλότητα των διαδικασιών, την ταχύτητα εφαρμογής, την ενημέρωση των πολιτών και το κατά πόσο το οικονομικό όφελος θα καθιστά τις επενδύσεις ελκυστικές για περισσότερα νοικοκυριά.

Εφόσον αυτές οι προϋποθέσεις εκπληρωθούν, η αυτοκατανάλωση μπορεί να αποκτήσει διπλό ρόλο: να περιορίζει το ενεργειακό κόστος για τον πολίτη και ταυτόχρονα να ενισχύει τη συμμετοχή του στην πράσινη μετάβαση.

Η θεματική συνδέεται άμεσα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 7 για Καθαρή και Προσιτή Ενέργεια, 9 για Βιομηχανία, Καινοτομία και Υποδομές, 11 για Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες, 12 για Υπεύθυνη Κατανάλωση και Παραγωγή και 13 για τη Δράση για το Κλίμα.