Με ένα ισχυρό μήνυμα ενότητας ολοκληρώθηκε στα Ιωάννινα και την Κόνιτσα (24–27 Σεπτεμβρίου 2025) το Transboundary River Forum (TRF), που διοργάνωσε το MedINA μαζί με την EuroNatur και την EcoAlbania, στο πλαίσιο της διεθνούς εκστρατείας Save the Blue Heart of Europe. Στο επίκεντρο βρέθηκε η κοινή δέσμευση Ελλάδας και Αλβανίας για τη δημιουργία του πρώτου Διασυνοριακού Πάρκου Άγριου Ποταμού στην Ευρώπη, στον Αώο/Vjosa.
Το Φόρουμ ανέδειξε τις απειλές που δέχονται οι διασυνοριακοί ποταμοί: υπερβολικές αναπτυξιακές πιέσεις, απώλεια βιοποικιλότητας, ρύπανση, κλιματική κρίση και αδυναμίες θεσμικού πλαισίου. Τονίστηκε πως η ουσιαστική εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων αποτελεί προϋπόθεση για τη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης.
Ο Αώος/Vjosa δεν είναι απλώς ένα ποτάμι. Είναι οικολογικός διάδρομος που φιλοξενεί πλούσια βιοποικιλότητα, στηρίζει τοπικές κοινωνίες και πολιτισμούς και αποτελεί πολύτιμο φυσικό κεφάλαιο για την αειφόρο ανάπτυξη. Η εμπειρία της Πρέσπας και του Δούναβη έδειξε ότι η συνεργασία μπορεί να αποφέρει αποτελέσματα· το ίδιο όραμα καλλιεργείται τώρα και για τον Αώο.
Τοπικές φωνές, παγκόσμια σημασία
Επιστήμονες, οργανώσεις και εκπρόσωποι τοπικών φορέων συμφώνησαν ότι η προστασία της φύσης δεν είναι αγώνας ταχύτητας αλλά αντοχής, που απαιτεί συλλογικό όραμα. Οι κοινότητες μοιράστηκαν παραδείγματα παραδοσιακής γνώσης που μπορούν να στηρίξουν τη βιώσιμη διαχείριση, ενώ η εμπειρία της EcoAlbania ανέδειξε τη δύναμη της κοινωνίας των πολιτών στον αγώνα ενάντια σε κατακερματιστικά έργα, όπως τα υδροηλεκτρικά.
Το TRF άνοιξε δρόμο για θεσμική, κοινωνική και πολιτιστική συνεργασία πέρα από σύνορα. Όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά, ο Αώος/Vjosa είναι «ένα ποτάμι που τραγουδά με πολλές φωνές» – και η προστασία του αποτελεί κοινή υπόθεση. Το κλείσιμο του φόρουμ με μουσική και γιορτή στην πλατεία της Κόνιτσας συμβόλισε ότι η φύση και ο πολιτισμός μπορούν να βαδίζουν μαζί, ενισχύοντας την ελπίδα για ένα κοινό βιώσιμο μέλλον.