Ως χρονιά έντονων προκλήσεων και παρατεταμένης αβεβαιότητας, με επιπτώσεις που εκτείνονται πέρα από τα στενά οικονομικά όρια και αγγίζουν τη βιωσιμότητα των κρατών και των κοινωνιών, περιγράφουν το 2026 οι αναλυτές της S&P Global Market Intelligence.
Σύμφωνα με την ανάλυση του οίκου, το διεθνές περιβάλλον χαρακτηρίζεται από στροφή προς συχνότερες αλλά περιορισμένης κλίμακας στρατιωτικές εμπλοκές, γεγονός που αναγκάζει κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να επαναπροσδιορίσουν τις στρατηγικές τους, δίνοντας έμφαση στην ανθεκτικότητα, την προσαρμοστικότητα και τη διασφάλιση κρίσιμων πόρων — βασικά στοιχεία της βιώσιμης ανάπτυξης.
Οι συνεχιζόμενες εμπορικές εντάσεις, ιδίως εκείνες που απορρέουν από τον επαναπροσανατολισμό της εμπορικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών και την εφαρμογή δασμών, απειλούν, σύμφωνα με τη S&P, να προκαλέσουν νέες αναταράξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη στενή διασύνδεση μεταξύ γεωπολιτικής σταθερότητας, οικονομικής ανάπτυξης και βιώσιμης διαχείρισης των παγκόσμιων παραγωγικών δικτύων.
Παράλληλα, οι μεταβολές στο παγκόσμιο εμπόριο και στην οικονομία επανακαθορίζουν τις διεθνείς σχέσεις, με τα κράτη να επιδιώκουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία εντός των πολυμερών οργανισμών. Η ισορροπία μεταξύ εθνικών συμφερόντων και διεθνούς συνεργασίας εκτιμάται ότι θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για τη βιώσιμη οικονομική και πολιτική σταθερότητα, ιδίως ενόψει κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων σε πολλές χώρες.
Ο στρατηγικός ανταγωνισμός μεταξύ μεγάλων δυνάμεων έχει ήδη θέσει υπό αμφισβήτηση παγιωμένες γεωπολιτικές ισορροπίες, επηρεάζοντας άμεσα τα πεδία της καινοτομίας και της τεχνολογικής προόδου. Η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των αυτόνομων οπλικών συστημάτων δημιουργεί νέες προκλήσεις, όχι μόνο για την ασφάλεια, αλλά και για τη βιώσιμη χρήση της τεχνολογίας, καθώς η ευρεία διάθεση χαμηλού κόστους και εμπορικά διαθέσιμων μέσων καθιστά τις συγκρούσεις ευκολότερες στην εκκίνηση και δυσκολότερες στον έλεγχο.
Νέοι κόμβοι αμυντικής τεχνολογίας και στρατηγική αυτονομία
Η S&P επισημαίνει ότι ο ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας εντείνει την αβεβαιότητα γύρω από την πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά και αναδυόμενες τεχνολογίες, οδηγώντας στην ανάπτυξη νέων κόμβων αμυντικής παραγωγής. Χώρες με πλεονεκτήματα στο ενεργειακό κόστος, στην πρόσβαση σε κεφάλαια και στις υποδομές μπορούν να ενισχύσουν τη στρατηγική τους αυτονομία, επιδιώκοντας παράλληλα δευτερογενή οφέλη για τη μακροπρόθεσμη οικονομική τους βιωσιμότητα.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, στα κέντρα δεδομένων και στην κατασκευή ημιαγωγών, τομείς που, πέρα από την αμυντική τους διάσταση, αποτελούν κρίσιμους πυλώνες για τη βιώσιμη τεχνολογική και οικονομική ανάπτυξη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Τουρκία, όπου οι αμυντικές εξαγωγές αναμένεται να ξεπεράσουν τα 8 δισ. δολάρια το 2025, καταγράφοντας αύξηση 350% σε σχέση με το 2020. Σύμφωνα με τη S&P, η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τη διεθνή προβολή των τουρκικών UAVs σε περιφερειακές συγκρούσεις, αναδεικνύοντας πώς η τεχνολογία μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο γεωπολιτικής και οικονομικής ισχύος.
Αντίστοιχα, χώρες όπως η Νότια Κορέα, το Ισραήλ και η Βραζιλία αναπτύσσουν ισχυρούς εξαγωγικούς τομείς αμυντικού εξοπλισμού, συνδυάζοντας χαμηλότερο κόστος και ταχύτερους χρόνους παράδοσης, στοιχείο που ενισχύει τη θέση τους στο διεθνές σύστημα.
Συγκρούσεις, εφοδιαστικές αλυσίδες και βιώσιμη ασφάλεια
Τα διδάγματα από τις συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή υπογραμμίζουν ότι η βιωσιμότητα της άμυνας εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων. Η δυνατότητα αναπλήρωσης οπλικών συστημάτων και κρίσιμων υποδομών καθορίζει την προθυμία των κρατών να εμπλακούν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενισχύοντας την τάση για συγκρούσεις περιορισμένης κλίμακας και διάρκειας.
Την ίδια στιγμή, η διάχυση φθηνών τεχνολογιών, η υποστήριξη αποφάσεων μέσω τεχνητής νοημοσύνης και η πρόσβαση σε προηγμένα δορυφορικά συστήματα αυξάνουν τον κίνδυνο παρατεταμένων συγκρούσεων από κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες, με σοβαρές επιπτώσεις στη βιώσιμη ανάπτυξη περιοχών όπως το Σαχέλ, το Κέρας της Αφρικής και η Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με τη S&P, η πρόκληση για το 2026 δεν περιορίζεται στη διαχείριση των γεωπολιτικών κινδύνων, αλλά επεκτείνεται στη διαμόρφωση ενός πλαισίου ασφάλειας και συνεργασίας που θα επιτρέπει την οικονομική πρόοδο, την τεχνολογική καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη σε ένα ολοένα πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον.