Σε τρία μικρά νησιά του Αιγαίου, όπου η υπογεννητικότητα απειλεί τη διατήρηση των τοπικών κοινωνιών, 68 παιδιά έχουν γεννηθεί με τη στήριξη της HOPEgenesis, ενώ αναμένονται ακόμη οκτώ γεννήσεις. Η πρωτοβουλία προσφέρει ιατρική και οικονομική υποστήριξη σε οικογένειες απομακρυσμένων περιοχών, αναδεικνύοντας παράλληλα τις σοβαρές ελλείψεις στην υγειονομική περίθαλψη και την ανάγκη ολοκληρωμένης δημογραφικής πολιτικής.

Πέντε παιδιά κατηφορίζουν γελώντας από το κέντρο του χωριού προς τον χώρο εκδηλώσεων στο Αγαθονήσι. Είναι μια καθημερινή εικόνα που αποκτά ξεχωριστή σημασία σε έναν τόπο όπου κάθε νέα γέννηση αποτελεί ελπίδα για το μέλλον.

Στο μικρό ακριτικό νησί, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων, μόλις τέσσερα παιδιά φοιτούν στο δημοτικό σχολείο και ένα στο νηπιαγωγείο.

Η παρουσία τους συμβολίζει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η νησιωτική Ελλάδα: τη διατήρηση ζωντανών κοινοτήτων σε περιοχές με περιορισμένο πληθυσμό, δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες και αυξημένο κόστος διαβίωσης.

Σε αυτή την πραγματικότητα επιχειρεί να παρέμβει η οργάνωση HOPEgenesis, η οποία στηρίζει γυναίκες και οικογένειες απομακρυσμένων περιοχών στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν παιδιά.

68 γεννήσεις σε Αγαθονήσι, Φούρνους και Λειψούς

Αποστολή της HOPEgenesis επισκέφθηκε το Αγαθονήσι, τους Φούρνους και τους Λειψούς, με τη συνδρομή του Πολεμικού Ναυτικού και της κανονιοφόρου «Κραταιός».

Επικεφαλής ήταν ο μαιευτήρας-γυναικολόγος και ιδρυτής της οργάνωσης, Στέφανος Χανδακάς.

Στην αποστολή συμμετείχαν επίσης η πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, Ισμήνη Κριάρη, και ο συνταγματάρχης Γιώργος Πατρίκιος, αναπληρωτής επιστημονικός υπεύθυνος της Μονάδας Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής των Ενόπλων Δυνάμεων.

Στόχος της επίσκεψης ήταν η ενημέρωση των κατοίκων για τις διαθέσιμες δυνατότητες ιατρικής, επιστημονικής και οικονομικής υποστήριξης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, 68 παιδιά έχουν γεννηθεί συνολικά στα τρία νησιά μέσω του προγράμματος, ενώ αναμένονται ακόμη οκτώ γεννήσεις τους επόμενους μήνες.

Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν το έργο της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας, χωρίς να αποτελούν από μόνοι τους συνολική αξιολόγηση της δημογραφικής εξέλιξης των νησιών.

Πώς στηρίζει η HOPEgenesis τις οικογένειες

Η πρωτοβουλία ξεκίνησε με την υποστήριξη 13 μικρών ακριτικών νησιών, με στόχο να περιορίσει τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην εγκυμοσύνη και στον τοκετό.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει κάλυψη αναγκών που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη, τον τοκετό, την εξωσωματική γονιμοποίηση και την ψυχολογική υποστήριξη.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η οικονομική βοήθεια για τις αναγκαίες μετακινήσεις προς μεγαλύτερα αστικά κέντρα, όπου παρέχονται εξειδικευμένες υπηρεσίες υγείας.

Για μια οικογένεια που ζει μόνιμα σε μικρό νησί, τα έξοδα μεταφοράς, διαμονής και ιατρικής παρακολούθησης μπορούν να αποτελέσουν σημαντική επιβάρυνση.

Ο Στέφανος Χανδακάς εξηγεί ότι βασικός στόχος είναι η δημιουργία αισθήματος ασφάλειας, ώστε τα ζευγάρια να μπορούν να αποφασίσουν την απόκτηση παιδιού χωρίς να αισθάνονται ότι βρίσκονται μόνα τους απέναντι στις πρακτικές δυσκολίες.

Η μαρτυρία μιας οικογένειας στους Φούρνους

Στους Φούρνους, οι κάτοικοι περιγράφουν πόσο σημαντική είναι η ύπαρξη ενός σταθερού δικτύου υποστήριξης.

Η αντιδήμαρχος Μαριγούλα Κοτταρά σημειώνει ότι το πρόγραμμα έδωσε ελπίδα στα νέα ζευγάρια, ιδιαίτερα σε εκείνα που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Όπως επισημαίνει, η υποστήριξη αυτή δημιουργεί προϋποθέσεις ώστε οι οικογένειες να αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια στην απόφαση να αποκτήσουν παιδιά.

Χαρακτηριστική είναι και η μαρτυρία μιας εγκύου που συμμετείχε στην ενημερωτική εκδήλωση.

Η ίδια περιγράφει ότι η δυνατότητα κάλυψης των ακτοπλοϊκών μετακινήσεων προς την Αθήνα και η υποστήριξη μέχρι την επιστροφή της στο νησί αποτέλεσαν καθοριστικούς παράγοντες για την αίσθηση ασφάλειας που είχε κατά την εγκυμοσύνη της.

Οι μαρτυρίες αυτές αναδεικνύουν ότι η απόφαση δημιουργίας οικογένειας στην ακριτική Ελλάδα συνδέεται όχι μόνο με το εισόδημα, αλλά και με την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.

Η έλλειψη παιδιάτρου παραμένει σοβαρό πρόβλημα

Παρά τις θετικές εμπειρίες από το πρόγραμμα, η καθημερινότητα των οικογενειών στα μικρά νησιά εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες.

Η Ειρήνη Καμίτση, νοσηλεύτρια και μητέρα τεσσάρων παιδιών που ζει μόνιμα στους Φούρνους, ανέδειξε το πρόβλημα της έλλειψης παιδιάτρου στο νησί.

Η κατάσταση γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη τους χειμερινούς μήνες, όταν οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες μπορεί να εμποδίσουν τις μετακινήσεις προς τη Σάμο ή την Ικαρία.

«Κάποιοι μας στήριξαν να φέρουμε στον κόσμο αυτά τα παιδιά, ας φροντίσει και το κράτος να τα μεγαλώσουμε με ασφάλεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η μαρτυρία της αποτυπώνει μια κρίσιμη διάσταση του δημογραφικού προβλήματος.

Η υποστήριξη της γέννησης ενός παιδιού δεν αρκεί, εάν δεν συνοδεύεται από διαρκή πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικής φροντίδας.

Για τις οικογένειες των ακριτικών νησιών, η δυνατότητα άμεσης ιατρικής περίθαλψης αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη μόνιμη εγκατάσταση και παραμονή τους.

Υποτροφίες 12.000 ευρώ τον χρόνο για φοιτητές από μικρά νησιά

Η HOPEgenesis σχεδιάζει να επεκτείνει τη στήριξή της πέρα από την εγκυμοσύνη και τα πρώτα χρόνια ζωής των παιδιών.

Σύμφωνα με τον Στέφανο Χανδακά, η οργάνωση προετοιμάζει πρόγραμμα υποτροφιών για παιδιά από 13 μικρά νησιά του Αιγαίου που θα εισαχθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Ο σχεδιασμός προβλέπει υποτροφία 12.000 ευρώ ετησίως, δηλαδή 1.000 ευρώ τον μήνα, για τέσσερα χρόνια.

Η πρωτοβουλία αφορά τα πρώτα παιδιά του προγράμματος που αναμένεται να εισαχθούν σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα μέσα στα επόμενα έξι χρόνια.

Πρόκειται για σχεδιαζόμενη δράση και όχι για πρόγραμμα που, σύμφωνα με το παρεχόμενο υλικό, έχει ήδη αρχίσει να καταβάλλει υποτροφίες.

Η πρόταση αναδεικνύει την ανάγκη μακροχρόνιας υποστήριξης των οικογενειών, από τη γέννηση ενός παιδιού έως την εκπαίδευση και την επαγγελματική του εξέλιξη.

Γιατί τα σχολεία είναι κρίσιμα για την επιβίωση των νησιών

Η λειτουργία των σχολείων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για τη διατήρηση του πληθυσμού στα μικρά νησιά.

Όταν μια σχολική μονάδα κινδυνεύει να αναστείλει τη λειτουργία της λόγω περιορισμένου αριθμού μαθητών, οι οικογένειες μπορεί να βρεθούν μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις.

Η μετακίνηση σε μεγαλύτερο νησί ή στην ηπειρωτική Ελλάδα ενδέχεται να αποτελεί τη μοναδική πρακτική επιλογή για τη συνέχιση της εκπαίδευσης των παιδιών.

Ο επικεφαλής της HOPEgenesis επισημαίνει ότι η παρουσία εκπαιδευτικών και η διατήρηση της σχολικής δραστηριότητας είναι καθοριστικής σημασίας για τη δημογραφική συγκράτηση των ακριτικών περιοχών.

Στους Λειψούς, η αντιδήμαρχος Ευαγγελίστρια Λεοντού υπογραμμίζει τη χαρά που προσφέρει στην τοπική κοινωνία η παρουσία παιδιών.

Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη δημιουργίας συνθηκών που θα επιτρέπουν στους νέους να σπουδάσουν εκτός νησιού και, εφόσον το επιθυμούν, να επιστρέψουν στον τόπο τους.

Το δημογραφικό ως ζήτημα βιώσιμης ανάπτυξης

Η υπογεννητικότητα στα ακριτικά νησιά δεν αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα αριθμού γεννήσεων.

Συνδέεται άμεσα με την οικονομική βιωσιμότητα, την πρόσβαση σε υπηρεσίες, τη διατήρηση των σχολείων και τη δυνατότητα των κατοίκων να παραμείνουν στον τόπο τους.

Η μακροχρόνια βιωσιμότητα μιας νησιωτικής κοινότητας προϋποθέτει συνδυασμό πολιτικών.

Η ενίσχυση της πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, η επαρκής στελέχωση των σχολείων, η αξιόπιστη συγκοινωνιακή σύνδεση και η δημιουργία σταθερών οικονομικών ευκαιριών αποτελούν κρίσιμους παράγοντες.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να καλύψουν συγκεκριμένες ανάγκες και να αναδείξουν αποτελεσματικές πρακτικές.

Δεν μπορούν, ωστόσο, να υποκαταστήσουν πλήρως τη διαρκή παρουσία και την ευθύνη του κράτους.

Η συνεργασία κράτους, επιχειρήσεων και κοινωνίας των πολιτών

Η αποστολή στα τρία νησιά ανέδειξε την ανάγκη συνεργασίας ανάμεσα στην Πολιτεία, την κοινωνία των πολιτών και τον ιδιωτικό τομέα.

Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις μπορούν να σχεδιάζουν και να εφαρμόζουν στοχευμένες παρεμβάσεις, ενώ οι επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλλουν με οικονομικά κίνητρα και παροχές προς τις οικογένειες.

Η Πολιτεία, από την πλευρά της, έχει καθοριστικό ρόλο στη διασφάλιση σταθερών και καθολικά προσβάσιμων δημόσιων υπηρεσιών.

Η εμπειρία από το Αγαθονήσι, τους Φούρνους και τους Λειψούς δείχνει ότι η αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας απαιτεί κάτι περισσότερο από μεμονωμένα οικονομικά επιδόματα.

Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που θα στηρίζει τους ανθρώπους όχι μόνο να αποκτήσουν παιδιά, αλλά και να τα μεγαλώσουν με ασφάλεια και προοπτική στον τόπο τους.

Τα 68 παιδιά που γεννήθηκαν με τη στήριξη της HOPEgenesis στα τρία ακριτικά νησιά αποτελούν μια σημαντική ένδειξη των δυνατοτήτων στοχευμένων κοινωνικών πρωτοβουλιών. Το μεγαλύτερο στοίχημα, όμως, είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε αυτά τα παιδιά και οι οικογένειές τους να μπορούν να συνεχίσουν να ζουν, να μαθαίνουν και να δημιουργούν στον τόπο τους.

Πηγή: Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), ρεπορτάζ από την αποστολή της HOPEgenesis σε Αγαθονήσι, Φούρνους και Λειψούς.