Η Γενική Γραμματεία ΕΣΠΑ στην 90ή ΔΕΘ παρουσιάζει τις νέες χρηματοδοτικές δυνατότητες για πολίτες, επιχειρήσεις και Περιφέρειες – Στο επίκεντρο η στέγαση, η ενεργειακή μετάβαση, οι μεταφορές, η κοινωνική συνοχή και οι διασυνοριακές συνεργασίες.
Τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκοί πόροι μπορούν να μετατραπούν σε απτές παρεμβάσεις για την καθημερινότητα των πολιτών, την επιχειρηματικότητα και την περιφερειακή ανάπτυξη αναδεικνύει η παρουσία της Γενικής Γραμματείας ΕΣΠΑ στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Από τις 5 έως τις 13 Σεπτεμβρίου 2026, στο Περίπτερο 13 του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, στελέχη της Γενικής Γραμματείας ενημερώνουν τους επισκέπτες για το ΕΣΠΑ 2021-2027, τις διαθέσιμες χρηματοδοτικές ευκαιρίες και τα νέα ευρωπαϊκά εργαλεία.
Η φετινή παρουσία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη βιώσιμη ανάπτυξη, καθώς οι τέσσερις θεματικές εκδηλώσεις επικεντρώνονται σε ζητήματα που βρίσκονται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής μετάβασης: προσιτή στέγαση, κοινωνικά δίκαιη πράσινη μετάβαση, αποτελεσματικότερη υλοποίηση έργων και διασυνοριακή συνεργασία.
Προσιτή και βιώσιμη κατοικία
Η πρώτη θεματική εκδήλωση είναι αφιερωμένη στη νέα δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας» του ΕΣΠΑ 2021-2027.
Η δράση συνδέεται με το πρόγραμμα «ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ ΙΙ» και έχει ως στόχο την ενίσχυση της προσιτής και βιώσιμης στέγασης.
Το ζήτημα της κατοικίας έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κοινωνικής συνοχής, καθώς το υψηλό στεγαστικό κόστος περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα και επηρεάζει ιδιαίτερα νέους, οικογένειες και εργαζομένους.
Η ανακαίνιση υφιστάμενων κατοικιών μπορεί παράλληλα να λειτουργήσει ως εργαλείο βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, ιδιαίτερα όταν συνδέεται με ενεργειακές παρεμβάσεις, επανάχρηση κενών ακινήτων και αύξηση του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών.
Στη συζήτηση συμμετέχουν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αναδεικνύοντας την ανάγκη συντονισμού διαφορετικών φορέων για την αποτελεσματική εφαρμογή των παρεμβάσεων.
Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο: Η πράσινη μετάβαση με κοινωνικό πρόσημο
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η εκδήλωση για το νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, συνολικού προϋπολογισμού 4,8 δισ. ευρώ.
Το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο έχει σχεδιαστεί ώστε να περιορίσει τις κοινωνικές επιπτώσεις της πράσινης μετάβασης και να στηρίξει ευάλωτους πολίτες και νοικοκυριά.
Οι δράσεις επικεντρώνονται σε τέσσερις βασικούς τομείς:
στέγαση, παιδεία, μεταφορές και ενέργεια.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση απαντά σε ένα κρίσιμο ερώτημα της ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας: πώς μπορεί η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών να προχωρήσει χωρίς να διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες;
Η ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, η πρόσβαση σε καθαρότερες μετακινήσεις και η μείωση του ενεργειακού κόστους για ευάλωτα νοικοκυριά μπορούν να διασφαλίσουν ότι τα οφέλη της μετάβασης δεν θα περιοριστούν σε όσους έχουν ήδη τη δυνατότητα να επενδύσουν.
Η «δίκαιη μετάβαση» ως πραγματικό ζητούμενο
Η βιωσιμότητα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα.
Η ενεργειακή και κλιματική μετάβαση μπορεί να είναι πραγματικά βιώσιμη μόνο όταν είναι και κοινωνικά δίκαιη.
Αν οι πολιτικές για το κλίμα αυξήσουν δυσανάλογα το κόστος για τα φτωχότερα νοικοκυριά, δημιουργούνται νέες ανισότητες και κοινωνικές αντιστάσεις.
Για τον λόγο αυτό, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο έχει ιδιαίτερη σημασία: επιχειρεί να συνδέσει την περιβαλλοντική πολιτική με την κοινωνική προστασία.
Ταχύτερα έργα και ισχυρότερη διοίκηση
Η τρίτη θεματική εκδήλωση αφορά την επιτάχυνση υλοποίησης των έργων του ΕΣΠΑ 2021-2027.
Η Γενική Γραμματεία ΕΣΠΑ και η ΜΟΔ Α.Ε. θέτουν στο επίκεντρο τη διοικητική ενίσχυση των φορέων υλοποίησης και την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών.
Η συγκεκριμένη διάσταση είναι συχνά λιγότερο ορατή, αλλά κρίσιμη.
Δεν αρκεί να υπάρχουν διαθέσιμοι ευρωπαϊκοί πόροι. Χρειάζονται ώριμα έργα, τεχνική επάρκεια, γρήγορες διαδικασίες, αποτελεσματικός έλεγχος και φορείς που μπορούν να μετατρέψουν τη χρηματοδότηση σε πραγματικό αποτέλεσμα.
Η διοικητική ικανότητα αποτελεί, επομένως, μία μορφή θεσμικής βιωσιμότητας.
INTERREG: Τα σύνορα ως χώροι συνεργασίας
Η τέταρτη θεματική ενότητα είναι αφιερωμένη στα προγράμματα INTERREG, με κεντρικό μήνυμα:
«Πέντε σύνορα, είκοσι έξι Περιφέρειες συνεργασίας, μία κοινή Ευρώπη».
Στόχος των προγραμμάτων είναι να μετατρέπουν τα σύνορα από γραμμές διαχωρισμού σε ζώνες συνεργασίας.
Οι δράσεις που παρουσιάζονται αφορούν μεταξύ άλλων:
την πρόσβαση ατόμων με αναπηρία σε υπηρεσίες,
την ισότιμη υγειονομική περίθαλψη,
την αντιμετώπιση της άνοιας,
την ανάπτυξη πολιτιστικών και τουριστικών διαδρομών,
την πρόληψη πλημμυρών και φυσικών καταστροφών,
την κυκλική οικονομία
και την ψηφιακή διαχείριση αποβλήτων.
Πρόκειται για τομείς που αποδεικνύουν ότι πολλές από τις σύγχρονες προκλήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποκλειστικά μέσα στα διοικητικά όρια μιας Περιφέρειας ή ενός κράτους.
Οι Περιφέρειες στο επίκεντρο
Στην εκδήλωση συμμετέχουν οι Περιφερειάρχες Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλος Τοψίδης, Κεντρικής Μακεδονίας Αθηνά Αθανασιάδου-Αηδονά, Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης και Δυτικής Μακεδονίας Γιώργος Αμανατίδης.
Η συμμετοχή τους υπογραμμίζει τον κομβικό ρόλο των Περιφερειών.
Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να σχεδιαστεί αποκλειστικά από το κέντρο. Χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές ανάγκες, παραγωγικές δυνατότητες και γεωγραφικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Από την «απορρόφηση» στο αποτέλεσμα
Για πολλά χρόνια η δημόσια συζήτηση γύρω από τα ευρωπαϊκά προγράμματα επικεντρωνόταν κυρίως στο ποσοστό απορρόφησης των κονδυλίων.
Σήμερα, όμως, το σημαντικότερο ερώτημα είναι διαφορετικό:
τι αλλάζει πραγματικά στην οικονομία και στην καθημερινότητα από κάθε ευρώ που επενδύεται;
Ένα έργο στέγασης έχει αξία όταν μειώνει πραγματικά το στεγαστικό κόστος.
Μια ενεργειακή παρέμβαση έχει αξία όταν μειώνει μόνιμα την κατανάλωση και τους λογαριασμούς.
Ένα πρόγραμμα μεταφορών είναι βιώσιμο όταν εξασφαλίζει προσιτή και καθαρή μετακίνηση.
Ένα διασυνοριακό έργο έχει αποτέλεσμα όταν βελτιώνει την ποιότητα ζωής των τοπικών κοινωνιών και συνεχίζει να λειτουργεί μετά τη λήξη της χρηματοδότησης.
Το ΕΣΠΑ ως επένδυση στη βιωσιμότητα
Η παρουσία της Γενικής Γραμματείας ΕΣΠΑ στη ΔΕΘ αναδεικνύει τελικά τη μετάβαση από μια στενή λογική χρηματοδότησης προς μια ευρύτερη αναπτυξιακή προσέγγιση.
Οι ευρωπαϊκοί πόροι μπορούν να χρηματοδοτήσουν κτίρια, υποδομές και επιχειρήσεις.
Η μεγαλύτερη αξία τους, όμως, βρίσκεται στο αν μπορούν να δημιουργήσουν ανθεκτικότερες κοινωνίες, μικρότερες ανισότητες, ενεργειακά αποδοτικότερες κατοικίες, ισχυρότερες Περιφέρειες και μια μετάβαση που δεν αφήνει κανέναν πίσω.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα του ΕΣΠΑ 2021-2027: να μετατραπεί η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση σε μόνιμο οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Η συγκεκριμένη κατεύθυνση συνδέεται άμεσα με τον Στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης 7 για καθαρή και προσιτή ενέργεια, τον Στόχο 8 για οικονομική ανάπτυξη και εργασία, τον Στόχο 10 για μείωση των ανισοτήτων, τον Στόχο 11 για βιώσιμες πόλεις και κοινότητες, τον Στόχο 13 για δράση για το κλίμα και τον Στόχο 17 για συνεργασίες και συμπράξεις.