Η ενεργειακή φτώχεια παραμένει μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές προκλήσεις στις ευρωπαϊκές πόλεις, ιδιαίτερα καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη διάρκεια και την ένταση των καυσώνων. Στο πλαίσιο αυτό, ο Δήμος Αθηναίων προχωρά στη διάθεση κλιματιστικών υψηλής ενεργειακής απόδοσης σε ευάλωτα νοικοκυριά, με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης.
Στην πρώτη φάση της δράσης διανεμήθηκαν vouchers για την προμήθεια 100 σύγχρονων κλιματιστικών inverter υψηλής ενεργειακής κλάσης. Οι ωφελούμενοι μπορούν να παραλάβουν τις συσκευές από συμβεβλημένα καταστήματα, χωρίς οικονομική επιβάρυνση για την εγκατάσταση και τη μελλοντική συντήρησή τους.
Η πρωτοβουλία υλοποιείται μέσω της Αναπτυξιακής Εταιρείας του Δήμου Αθηναίων και της ΔΑΕΜ, με την υποστήριξη του Γραφείου Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου ASCEND.
Αυξημένη ζήτηση για ενεργειακή στήριξη
Το ενδιαφέρον των πολιτών ήταν ιδιαίτερα μεγάλο, καθώς περισσότεροι από 1.000 ενδιαφερόμενοι υπέβαλαν αίτηση συμμετοχής στο πρόγραμμα.
Η υψηλή ζήτηση αναδεικνύει το εύρος του προβλήματος της ενεργειακής φτώχειας στις αστικές περιοχές και οδηγεί στον σχεδιασμό επέκτασης της δράσης, ώστε να διατεθούν επιπλέον 100 κλιματιστικά και να ωφεληθούν συνολικά 200 οικογένειες.
Εξοικονόμηση ενέργειας και προστασία της υγείας
Οι δικαιούχοι προέρχονται κυρίως από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως ηλικιωμένοι και μονογονεϊκές οικογένειες, οι οποίες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες κατά τη διάρκεια παρατεταμένων περιόδων υψηλών θερμοκρασιών.
Σε πολλές περιπτώσεις, τα νοικοκυριά χρησιμοποιούσαν παλαιές και ενεργοβόρες συσκευές ή βασίζονταν αποκλειστικά σε ανεμιστήρες, γεγονός που επηρέαζε τόσο την ποιότητα διαβίωσης όσο και το ύψος των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Η αντικατάσταση των παλαιών συσκευών με σύγχρονα κλιματιστικά τεχνολογίας inverter υψηλής ενεργειακής απόδοσης μπορεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, να μειώσει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας κατά περίπου 40% έως 60%, ανάλογα με τις συνθήκες χρήσης και τα χαρακτηριστικά της κατοικίας.
Η εξοικονόμηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους έντονων καυσώνων, όταν η χρήση συστημάτων ψύξης είναι αναγκαία για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Η ενεργειακή φτώχεια ως κοινωνική πρόκληση
Η ενεργειακή φτώχεια δεν αφορά μόνο την αδυναμία πληρωμής των λογαριασμών ενέργειας. Περιλαμβάνει και την αδυναμία των νοικοκυριών να διατηρούν ασφαλείς και υγιείς συνθήκες θερμοκρασίας στις κατοικίες τους, τόσο τον χειμώνα όσο και το καλοκαίρι.
Οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα σοβαρές για ηλικιωμένους, άτομα με χρόνια νοσήματα, μικρά παιδιά και οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα, οι οποίες είναι περισσότερο εκτεθειμένες στους κινδύνους που προκαλούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ο ρόλος των τοπικών πολιτικών
Η διανομή ενεργειακά αποδοτικών συσκευών αποτελεί μία μόνο από τις παρεμβάσεις που μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.
Παράλληλα απαιτούνται προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, ενημέρωση των πολιτών για την ορθολογική χρήση της ενέργειας, ανάπτυξη κοινωνικών πολιτικών στήριξης και αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων.
Η συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με εθνικούς και ευρωπαϊκούς φορείς μπορεί να ενισχύσει την πρόσβαση των ευάλωτων νοικοκυριών σε αντίστοιχες δράσεις και να περιορίσει τις κοινωνικές ανισότητες.
Σύνδεση με τη βιώσιμη ανάπτυξη
Η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας αποτελεί βασικό πυλώνα της βιώσιμης ανάπτυξης, καθώς συνδυάζει την κοινωνική προστασία με τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Η χρήση ενεργειακά αποδοτικών ηλεκτρικών συσκευών συμβάλλει στη μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, περιορίζει το ενεργειακό κόστος για τα νοικοκυριά και ενισχύει την ανθεκτικότητα των πόλεων απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Η δράση συνδέεται με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών για οικονομικά προσιτή και καθαρή ενέργεια (Στόχος 7), βιώσιμες πόλεις και κοινότητες (Στόχος 11), μείωση των ανισοτήτων (Στόχος 10), υπεύθυνη κατανάλωση (Στόχος 12) και δράση για το κλίμα (Στόχος 13).
Η αυξημένη συμμετοχή των πολιτών στο πρόγραμμα καταδεικνύει ότι η ανάγκη για ενεργειακή στήριξη παραμένει ιδιαίτερα έντονη και αναδεικνύει τη σημασία αντίστοιχων πρωτοβουλιών για την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών και την προώθηση μιας δίκαιης ενεργειακής μετάβασης.