Μείωση των απωλειών νερού, ψηφιακή παρακολούθηση των δικτύων, ενεργειακή απόδοση, επαναχρησιμοποίηση και κυκλική οικονομία στο επίκεντρο της συνεργασίας – Η ΕΤΕπ αναλαμβάνει συμβουλευτικό ρόλο για τον μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό της ΕΥΑΘ, που εξυπηρετεί περίπου 1,3 εκατ. πολίτες.
Μια νέα στρατηγική για τις υποδομές νερού της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής επιχειρεί να διαμορφώσει η συνεργασία της ΕΥΑΘ με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), με τη στήριξη του InvestEU Advisory Hub.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η κατάρτιση ενός μακροπρόθεσμου επενδυτικού προγράμματος για την ύδρευση, την αποχέτευση και τη διαχείριση λυμάτων, με βασικούς άξονες τη βιωσιμότητα, την κλιματική ανθεκτικότητα και την αποδοτικότερη χρήση νερού και ενέργειας.
Η πρωτοβουλία συνδέεται παράλληλα με τη συμμετοχή της Θεσσαλονίκης στην ευρωπαϊκή Αποστολή για τις Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις.
Σχεδιασμός για 1,3 εκατομμύρια πολίτες
Η ΕΥΑΘ παρέχει υπηρεσίες ύδρευσης, αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων σε περίπου 1,3 εκατομμύρια ανθρώπους στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης.
Η κλιματική αλλαγή, η αυξανόμενη ζήτηση και η ανάγκη περιορισμού της σπατάλης νερού δημιουργούν πλέον διαφορετικές απαιτήσεις για τις υποδομές.
Μέσω της συνεργασίας, η ΕΤΕπ θα προσφέρει τεχνική υποστήριξη για την αξιολόγηση της σημερινής κατάστασης των υποδομών και των μελλοντικών αναγκών.
Στόχος είναι να προκύψει ένα ιεραρχημένο επενδυτικό πρόγραμμα, με βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις.
Λιγότερες απώλειες και «έξυπνα» δίκτυα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι κατηγορίες των επενδύσεων που θα εξεταστούν.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται:
- ο εκσυγχρονισμός των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης,
- η μείωση των απωλειών νερού,
- η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης,
- η ψηφιακή παρακολούθηση των υποδομών,
- η αναβάθμιση της επεξεργασίας λυμάτων,
- η επαναχρησιμοποίηση νερού και
- η ανάπτυξη λύσεων κυκλικής οικονομίας.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που μεταφέρουν τη διαχείριση του νερού από τη λογική της απλής παροχής ενός βασικού αγαθού σε ένα περισσότερο ολοκληρωμένο μοντέλο διαχείρισης φυσικών πόρων.
Τα ψηφιακά συστήματα, για παράδειγμα, μπορούν να συμβάλουν στον ταχύτερο εντοπισμό προβλημάτων και διαρροών, ενώ η επαναχρησιμοποίηση μπορεί να περιορίσει την πίεση στους διαθέσιμους υδατικούς πόρους.
Παπασταύρου: «Η αδράνεια δεν είναι λύση»
Στην κλιματική διάσταση της συμφωνίας στάθηκε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, κατά την εκδήλωση στο Υπουργείο.
«Η κλιματική κρίση είναι εδώ», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, στην 19η θέση παγκοσμίως ως προς τον κίνδυνο λειψυδρίας.
«Είναι τέτοιες οι προκλήσεις, που η αδράνεια δεν είναι λύση. Γι’ αυτό ενώνουμε δυνάμεις. Σταματάμε τον κατακερματισμό και την αποσπασματικότητα», τόνισε.
Ο Υπουργός αναφέρθηκε επίσης στην πρώτη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα και σε έργα ύψους 3,4 δισ. ευρώ που, όπως δήλωσε, υλοποιούνται στους μισούς Δήμους της χώρας.
Από τη Θεσσαλονίκη έως τη Χαλκιδική
Η συνεργασία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω των αλλαγών στον χάρτη διαχείρισης του νερού.
Σύμφωνα με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της ΕΥΑΘ ΑΕ Άνθιμο Αμανατίδη, η ΕΥΑΘ αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο με την ενσωμάτωση 25 παρόχων ύδρευσης και άρδευσης σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική.
Η εξέλιξη αυτή, όπως επισήμανε, δημιουργεί την ανάγκη για μια «νέα αρχιτεκτονική διαχείρισης του υδατικού πόρου», με σαφείς επενδυτικές προτεραιότητες και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων.
Η ΕΤΕπ αναμένεται να συνεργαστεί με την ΕΥΑΘ, τους Δήμους σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική και τους υπόλοιπους αρμόδιους φορείς.
Από τον σχεδιασμό στη χρηματοδότηση
Κρίσιμο στοιχείο της συμφωνίας είναι ότι η υποστήριξη δεν περιορίζεται στον εντοπισμό των αναγκαίων έργων.
Η ΕΤΕπ θα βοηθήσει την ΕΥΑΘ να εξετάσει πιθανές επιλογές χρηματοδότησης και να προετοιμάσει τα έργα προτεραιότητας ώστε να μπορούν στη συνέχεια να αξιολογηθούν ως προς τη σκοπιμότητα και τη δυνατότητα χρηματοδότησής τους.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για μεγάλα έργα υποδομών, καθώς συχνά η πρόσβαση σε διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους εξαρτάται και από την τεχνική ωριμότητα των επενδυτικών σχεδίων.
Τσακίρης: Στρατηγικές επενδύσεις απέναντι στην κλιματική αλλαγή
Ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων Γιάννης Τσακίρης υπογράμμισε ότι η ασφαλής και ποιοτική πρόσβαση στο νερό είναι θεμελιώδης για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα των πόλεων.
Όπως ανέφερε, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής καθιστούν πλέον αναγκαίες τις στρατηγικές επενδύσεις σε ύδρευση και αποχέτευση.
Στόχος της συνεργασίας, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η προετοιμασία έργων που θα ενισχύσουν την ασφάλεια των υδάτινων πόρων, θα αναβαθμίσουν τις υπηρεσίες και θα θωρακίσουν τη Θεσσαλονίκη απέναντι στις μελλοντικές προκλήσεις.
2 δισ. ευρώ για τις κλιματικά ουδέτερες πόλεις
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πλαίσιο.
Η ΕΤΕπ, ως Τράπεζα της ΕΕ για το Κλίμα, έχει διαθέσει χρηματοδοτική διευκόλυνση 2 δισ. ευρώ για πόλεις που έχουν λάβει Mission Label, παράλληλα με εξειδικευμένη συμβουλευτική υποστήριξη για την προετοιμασία έργων των επενδυτικών τους σχεδίων.
Για τη Θεσσαλονίκη, επομένως, το νερό γίνεται κομμάτι ενός μεγαλύτερου σχεδιασμού για την κλιματική ουδετερότητα.
Το νερό ως βασική υποδομή της βιώσιμης πόλης
Η κλιματική μετάβαση των πόλεων συχνά συνδέεται κυρίως με την ενέργεια, τις μεταφορές ή τα κτίρια. Ωστόσο, χωρίς ανθεκτικά συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά ανθεκτική πόλη.
Η μείωση των διαρροών σημαίνει εξοικονόμηση ενός ολοένα πολυτιμότερου φυσικού πόρου. Η ενεργειακή αποδοτικότητα των εγκαταστάσεων περιορίζει το λειτουργικό και περιβαλλοντικό κόστος. Η επαναχρησιμοποίηση νερού και η αξιοποίηση των λυμάτων μπορούν να μετατρέψουν ένα γραμμικό σύστημα κατανάλωσης σε περισσότερο κυκλικό μοντέλο.
Η συνεργασία ΕΥΑΘ και ΕΤΕπ αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για τα επόμενα έργα, αλλά για το ποιο μοντέλο διαχείρισης νερού θα διαθέτουν η Θεσσαλονίκη και η ευρύτερη περιοχή τις επόμενες δεκαετίες.
Το κρίσιμο επόμενο βήμα θα είναι ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός να μετατραπεί σε ώριμα και χρηματοδοτήσιμα έργα, με μετρήσιμα αποτελέσματα στη μείωση των απωλειών, στην εξοικονόμηση ενέργειας και στην ασφάλεια της υδροδότησης.
Γιατί σε συνθήκες κλιματικής αλλαγής, κάθε κυβικό μέτρο νερού που εξοικονομείται αποτελεί επένδυση στην ανθεκτικότητα της πόλης.
Η πρωτοβουλία συνδέεται άμεσα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 6 για Καθαρό Νερό και Αποχέτευση, 9 για Βιομηχανία, Καινοτομία και Υποδομές, 11 για Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες, 12 για Υπεύθυνη Κατανάλωση και Παραγωγή και 13 για τη Δράση για το Κλίμα.