Το Supreme Court of the United States συμφώνησε να εξετάσει αίτημα των ExxonMobil και Suncor Energy για την απόρριψη αγωγής που έχει καταθέσει η πόλη Boulder στο Κολοράντο, με στόχο να καταστούν οι εταιρείες υπεύθυνες για κόστη που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή.
Η εξέλιξη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα κλιματικών αγωγών στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου πολιτείες και τοπικές αρχές διεκδικούν αποζημιώσεις από εταιρείες ορυκτών καυσίμων για δαπάνες που αφορούν:
- ενίσχυση υποδομών,
- διαχείριση φυσικών καταστροφών,
- περιβαλλοντική αποκατάσταση,
- επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.
Η νομική βάση της υπόθεσης
Η αγωγή, που κατατέθηκε το 2018, βασίζεται σε πολιτειακό δίκαιο και υποστηρίζει ότι οι εταιρείες παραπλάνησαν το κοινό σχετικά με τη συμβολή των προϊόντων τους στην κλιματική κρίση, ενώ επωφελούνταν οικονομικά από τις πωλήσεις.
Οι εταιρείες αρνούνται οποιαδήποτε παρανομία και υποστηρίζουν ότι η υπόθεση:
- παρεμβαίνει στην ομοσπονδιακή ρύθμιση εκπομπών βάσει του Clean Air Act,
- επιχειρεί να ρυθμίσει ζητήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Το Colorado Supreme Court είχε απορρίψει το αίτημά τους για απόρριψη της αγωγής τον Μάιο του 2025, οδηγώντας στην προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ.
Επιπτώσεις σε δεκάδες παρόμοιες υποθέσεις
Η υπόθεση θεωρείται κομβική, καθώς σχεδόν 60 πολιτειακές και τοπικές αρχές στις ΗΠΑ έχουν κινήσει αντίστοιχες διαδικασίες, διεκδικώντας αποζημιώσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σε προηγούμενη υπόθεση, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε αρνηθεί να εξετάσει αίτημα εταιρειών για την απόρριψη αγωγής της Χονολουλού, που σχετίζεται με επιπτώσεις όπως ακραία καιρικά φαινόμενα και άνοδος της στάθμης της θάλασσας.
Πολιτική διάσταση
Η κυβέρνηση του Donald Trump έχει ταχθεί υπέρ της προσφυγής των εταιρειών, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες αγωγές θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την εγχώρια ενεργειακή παραγωγή και να δημιουργήσουν νομική αβεβαιότητα.
Η σύγκρουση αυτή αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη αντιπαράθεση στις ΗΠΑ για το ποιος φέρει την ευθύνη και το κόστος της κλιματικής μετάβασης — οι φορολογούμενοι ή οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ορυκτών καυσίμων.
ESG και νομικός κίνδυνος
Οι κλιματικές αγωγές αποτελούν πλέον σημαντικό παράγοντα ESG risk, ιδίως στον πυλώνα Governance. Για τις ενεργειακές εταιρείες, οι δικαστικές εξελίξεις:
- αυξάνουν τον νομικό και χρηματοοικονομικό κίνδυνο,
- επηρεάζουν την πρόσβαση σε κεφάλαια,
- εντείνουν την πίεση για διαφάνεια σχετικά με τις εκπομπές και τα κλιματικά ρίσκα.
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου θα μπορούσε να καθορίσει αν τέτοιες αγωγές θα συνεχίσουν να εκδικάζονται σε πολιτειακά δικαστήρια ή θα περιοριστούν από ομοσπονδιακές αρμοδιότητες — με ευρύτερες συνέπειες για την εταιρική λογοδοσία στην εποχή της κλιματικής κρίσης.