Από το πρώτο ψηφιακό avatar του ελληνικού Δημοσίου μέχρι την Τεχνητή Νοημοσύνη, το cloud και την κυβερνοασφάλεια, η ΑΑΔΕ παρουσιάζει στην 90ή ΔΕΘ το επόμενο βήμα του ψηφιακού μετασχηματισμού της. Μια μετάβαση που δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά συνδέεται με τη βιώσιμη ανάπτυξη μέσα από αποτελεσματικότερους θεσμούς, καλύτερη εξυπηρέτηση και ορθολογικότερη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων.
Η «Ευγενία», το πρώτο ψηφιακό avatar του ελληνικού Δημοσίου, βρίσκεται στο επίκεντρο της παρουσίας της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Σχεδιασμένη με βάση πραγματικό πρόσωπο, η «Ευγενία» μπορεί να επικοινωνεί με τους πολίτες χρησιμοποιώντας φυσικό, καθημερινό λόγο και να παρέχει πληροφορίες και απαντήσεις σε συγκεκριμένες θεματικές. Αποτελεί παράλληλα ένα πρώτο βήμα προς την ευρύτερη αξιοποίηση εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης στην εξυπηρέτηση των πολιτών.
Πίσω, όμως, από το εντυπωσιακό ψηφιακό avatar βρίσκεται ένας ευρύτερος μετασχηματισμός, που αφορά τις υποδομές, τα δεδομένα, την ασφάλεια και τον τρόπο λειτουργίας της φορολογικής διοίκησης.
Ψηφιακό Δημόσιο και βιώσιμη ανάπτυξη
Η σύνδεση της ψηφιοποίησης της δημόσιας διοίκησης με τη βιώσιμη ανάπτυξη είναι περισσότερο ουσιαστική από όσο φαίνεται αρχικά.
Ένα σύγχρονο ψηφιακό Δημόσιο μπορεί να περιορίσει γραφειοκρατικές διαδικασίες, μετακινήσεις και χρήση χαρτιού, να μειώσει τον χρόνο εξυπηρέτησης και να επιτρέψει σε πολίτες και επιχειρήσεις να ολοκληρώνουν περισσότερες συναλλαγές εξ αποστάσεως.
Ταυτόχρονα, η αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων διαδικασιών μπορεί να απελευθερώσει ανθρώπινους πόρους για πιο σύνθετες υπηρεσίες και να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης.
Η βιωσιμότητα, επομένως, δεν περιορίζεται στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Περιλαμβάνει και τη δημιουργία ισχυρών, αποτελεσματικών και προσβάσιμων δημόσιων θεσμών.
Από τα δεδομένα στην καλύτερη λήψη αποφάσεων
Στους βασικούς άξονες του σχεδιασμού της ΑΑΔΕ περιλαμβάνεται η αντικατάσταση παλαιών πληροφοριακών συστημάτων και η ανάπτυξη υποδομών Data Lake και Data Hub, σε συνδυασμό με την αξιοποίηση του cloud.
Η επόμενη φάση αφορά τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης για προγνωστική ανάλυση, ανίχνευση αποκλίσεων και αποτελεσματικότερη επιλογή των υποθέσεων που χρειάζονται έλεγχο.
Η αξιοποίηση των δεδομένων μπορεί έτσι να συμβάλει στη μετάβαση από ένα μοντέλο μαζικών και λιγότερο στοχευμένων διαδικασιών σε ένα σύστημα διαχείρισης κινδύνου, όπου οι διαθέσιμοι πόροι κατευθύνονται εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαίοι.
Αυτό έχει και διάσταση βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Η αποτελεσματικότερη φορολογική συμμόρφωση και η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής μπορούν να ενισχύσουν τη δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών και τη δυνατότητα χρηματοδότησης δημόσιων υπηρεσιών και επενδύσεων.
Τεχνητή Νοημοσύνη με ανθρώπινη εποπτεία
Η αξιοποίηση της ΤΝ στη δημόσια διοίκηση δημιουργεί, ωστόσο, σημαντικές απαιτήσεις διαφάνειας και λογοδοσίας.
Στον σχεδιασμό της ΑΑΔΕ προβλέπεται συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τον GDPR, καθώς και εξηγησιμότητα των συστημάτων και ανθρώπινη επίβλεψη.
Η παράμετρος αυτή είναι καθοριστική. Όταν ένας αλγόριθμος χρησιμοποιείται από έναν δημόσιο οργανισμό για να αναλύσει δεδομένα ή να υποστηρίξει την επιλογή υποθέσεων προς έλεγχο, η αποτελεσματικότητα δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο. Χρειάζονται παράλληλα διαφάνεια, προστασία των προσωπικών δεδομένων και σαφής ανθρώπινη ευθύνη.
Κυβερνοασφάλεια: προϋπόθεση ψηφιακής ανθεκτικότητας
Όσο περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες μεταφέρονται στο ψηφιακό περιβάλλον, τόσο μεγαλύτερη γίνεται και η σημασία της κυβερνοασφάλειας.
Για έναν οργανισμό που διαχειρίζεται μεγάλο όγκο οικονομικών και φορολογικών δεδομένων, η προστασία των πληροφοριακών συστημάτων αποτελεί προϋπόθεση εμπιστοσύνης.
Για τον λόγο αυτό, η ΑΑΔΕ εντάσσει στον σχεδιασμό της την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και της ανθεκτικότητας των πληροφοριακών υποδομών, παράλληλα με τη συνεχή εκπαίδευση του προσωπικού.
Η «Ευγενία» ως πρόσωπο μιας μεγαλύτερης αλλαγής
«Επενδύουμε συστηματικά σε δεδομένα, ψηφιακές υποδομές, Τεχνητή Νοημοσύνη και κυβερνοασφάλεια», ανέφερε ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, σημειώνοντας ότι στόχος είναι η ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη λειτουργία του οργανισμού.
Υπό αυτή την έννοια, η «Ευγενία» είναι η πιο ορατή πλευρά μιας πολύ μεγαλύτερης αλλαγής: της σταδιακής μετάβασης προς μια δημόσια διοίκηση περισσότερο ψηφιακή, προληπτική και βασισμένη στα δεδομένα.
Για να χαρακτηριστεί όμως αυτή η μετάβαση πραγματικά βιώσιμη, θα πρέπει η τεχνολογία να μεταφράζεται σε καλύτερες υπηρεσίες για όλους τους πολίτες, λιγότερη γραφειοκρατία, μεγαλύτερη διαφάνεια, προστασία των δεδομένων και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων, χωρίς να δημιουργούνται νέοι αποκλεισμοί για όσους έχουν περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες.
Η συγκεκριμένη κατεύθυνση συνδέεται ιδιαίτερα με τον Στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης 9 για καινοτομία και ανθεκτικές υποδομές και τον Στόχο 16 για αποτελεσματικούς, υπεύθυνους και χωρίς αποκλεισμούς θεσμούς.