Μόνιμο χαρακτήρα αποκτά το πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός» για Άτομα με Αναπηρία, το οποίο επεκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα, με συνολική ετήσια χρηματοδότηση 53 εκατ. ευρώ από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.
Η εξέλιξη αυτή εντάσσει το πρόγραμμα σε σταθερό πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής, με στόχο την υποστήριξη της ανεξάρτητης διαβίωσης, της αυτονομίας και της ισότιμης συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνική, εκπαιδευτική και επαγγελματική ζωή.
Χρηματοδότηση από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους
Μέρος της χρηματοδότησης διασφαλίζεται μέσω της ένταξης της πράξης «Πρόγραμμα “Προσωπικός Βοηθός” για Άτομα με Αναπηρία» στο ΕΣΠΑ 2021–2027, με προϋπολογισμό 30 εκατ. ευρώ.
Δικαιούχος του έργου είναι ο ΟΠΕΚΑ, ενώ η συνολική λειτουργία του προγράμματος θα καλύπτεται από συνδυασμό εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων.
Η σταθερή χρηματοδότηση θεωρείται κρίσιμη για τη συνέχεια της υπηρεσίας και για την αποφυγή διακοπών στην υποστήριξη των ωφελουμένων.
Τι προβλέπει το πρόγραμμα
Ο «Προσωπικός Βοηθός» δίνει τη δυνατότητα στα άτομα με αναπηρία να επιλέγουν τα ίδια τον άνθρωπο που θα τα υποστηρίζει και να καθορίζουν το είδος της βοήθειας που χρειάζονται, ανάλογα με τις προσωπικές τους ανάγκες και επιλογές.
Η υποστήριξη μπορεί να αφορά:
- την καθημερινή διαβίωση,
- την εργασία και τις σπουδές,
- τις μετακινήσεις,
- τη συμμετοχή σε κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες,
- την πρόσβαση σε υπηρεσίες,
- δραστηριότητες εντός και εκτός κατοικίας.
Το πρόγραμμα καλύπτει τις αμοιβές των προσωπικών βοηθών, ενώ προβλέπει και οικονομική ενίσχυση για ωφελούμενους που επιλέγουν τη συνοίκηση με βοηθό.
Συνέχιση για τους υφιστάμενους ωφελούμενους
Κατά την πιλοτική φάση του προγράμματος εντάχθηκαν 1.825 άτομα με αναπηρία και απασχολήθηκαν 3.043 προσωπικοί βοηθοί.
Οι ωφελούμενοι που είχαν χρησιμοποιήσει την υπηρεσία για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 60 ημερών θα συνεχίσουν να συμμετέχουν χωρίς να χρειάζεται να υποβάλουν νέα αίτηση.
Για τις νέες εντάξεις προβλέπεται σύστημα μοριοδότησης, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια.
Από την ιδρυματική φροντίδα στην ανεξάρτητη διαβίωση
Η φιλοσοφία του προγράμματος βασίζεται στην αρχή ότι το άτομο με αναπηρία διατηρεί τον έλεγχο των αποφάσεων που αφορούν τη ζωή του. Ο προσωπικός βοηθός δεν υποκαθιστά την προσωπική βούληση του ωφελουμένου, αλλά παρέχει την αναγκαία υποστήριξη ώστε να μπορεί να ζει με μεγαλύτερη αυτονομία.
Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με τη μετάβαση από μοντέλα παθητικής φροντίδας ή ιδρυματικής προστασίας σε πολιτικές που προωθούν την ανεξάρτητη διαβίωση, την προσωπική επιλογή και την κοινωνική ένταξη.
Παράλληλα, μπορεί να περιορίσει την αποκλειστική επιβάρυνση των οικογενειών, οι οποίες συχνά αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής φροντίδας χωρίς επαρκή υποστήριξη.
Η κοινωνική διάσταση της βιώσιμης ανάπτυξης
Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν αφορά μόνο την προστασία του περιβάλλοντος και την οικονομική πρόοδο. Περιλαμβάνει επίσης την κοινωνική συνοχή, την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και τη δημιουργία συνθηκών που επιτρέπουν σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν ισότιμα στην κοινωνία.
Η μόνιμη λειτουργία του προγράμματος συνδέεται με την άρση εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία στην εκπαίδευση, την εργασία, τις μετακινήσεις και την κοινωνική ζωή.
Σχετίζεται επίσης με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών για τη μείωση των ανισοτήτων, την αξιοπρεπή εργασία, την καλή υγεία και ευημερία, τις βιώσιμες και προσβάσιμες κοινότητες και την ενίσχυση θεσμών χωρίς αποκλεισμούς.
Η πρόκληση της καθολικής και ποιοτικής εφαρμογής
Η πανελλαδική επέκταση αποτελεί σημαντικό βήμα, όμως η αποτελεσματικότητα του προγράμματος θα κριθεί από την εφαρμογή του στην πράξη.
Κρίσιμα ζητήματα είναι η επάρκεια του αριθμού των προσωπικών βοηθών, η εκπαίδευσή τους, η διαφάνεια στη διαδικασία επιλογής, η ταχύτητα εξέτασης των αιτήσεων και η δυνατότητα πρόσβασης στην υπηρεσία και στις απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές.
Η συνεχής αξιολόγηση από τους ίδιους τους ωφελούμενους θα είναι απαραίτητη, ώστε το πρόγραμμα να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες τους και να διατηρεί τον προσωποκεντρικό του χαρακτήρα.
Η σταθερή χρηματοδότηση και η καθολική εφαρμογή του «Προσωπικού Βοηθού» μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία μιας περισσότερο συμπεριληπτικής κοινωνίας, στην οποία η αναπηρία δεν οδηγεί σε περιορισμό της αυτονομίας και της συμμετοχής.