Από τη δυτική επέκταση του Μετρό και τους ποδηλατοδρόμους μέχρι τον νέο σιδηροδρομικό άξονα προς Βουλγαρία και Ρουμανία – Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Απόστολος Τζιτζικώστας παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη το νέο τοπίο των μεταφορών, κάνοντας λόγο για 100 δισ. ευρώ σε έργα στρατιωτικής κινητικότητας και 270 εκατ. ευρώ για το σιδηροδρομικό τμήμα στη Θράκη.
Τη μετάβαση της Θεσσαλονίκης σε ένα διαφορετικό μοντέλο αστικών μετακινήσεων, αλλά και τη σύνδεσή της με τον νέο ευρωπαϊκό σχεδιασμό μεταφορών, ανέδειξε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολος Τζιτζικώστας, μιλώντας στην εκδήλωση «Κινητικότητα για όλους».
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος υποστήριξε ότι η πόλη έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να δηλώσει ότι από «παράδειγμα προς αποφυγή» στα ζητήματα βιώσιμης κινητικότητας έχει μετατραπεί σε «παράδειγμα προς μίμηση».
Η τοποθέτησή του βασίστηκε στις αλλαγές που καταγράφονται στις μεταφορικές υποδομές: Μετρό, επέκταση προς Καλαμαριά, σχεδιαζόμενη δυτική επέκταση, ηλεκτρικά λεωφορεία, Flyover, αναπλάσεις και σχεδιασμός για περισσότερες ποδηλατικές υποδομές.
«Η πόλη αλλάζει»
«Η πόλη αλλάζει. Έγινε αυτό εύκολα; Όχι. Έγινε τυχαία; Όχι», ανέφερε ο Απόστολος Τζιτζικώστας, αποδίδοντας τις αλλαγές σε σχεδιασμό και έργα υποδομής.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, στους δρόμους της Θεσσαλονίκης κυκλοφορούν περίπου 500 λεωφορεία, από τα οποία περίπου 170 είναι νέα και ηλεκτρικά.
Παράλληλα αναφέρθηκε στην επέκταση του Μετρό προς την Καλαμαριά, στον σχεδιασμό για τη βορειοδυτική Θεσσαλονίκη, στο Flyover, στην ανάπλαση της Παλιάς Παραλίας και στην ανάγκη δημιουργίας ενός σύγχρονου δικτύου ποδηλατοδρόμων.
Πρώτα οι εναλλακτικές και μετά λιγότερα αυτοκίνητα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η προσέγγιση που παρουσίασε για την ποδηλατική μετακίνηση.
Σύμφωνα με τον Απόστολο Τζιτζικώστα, για να περιοριστεί ο διαθέσιμος χώρος για τα αυτοκίνητα και να δημιουργηθεί ένα οργανωμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων, πρέπει προηγουμένως να έχουν δοθεί στους πολίτες αξιόπιστες εναλλακτικές μετακίνησης.
«Πρώτα πρέπει να κάνεις τις υποδομές», ανέφερε, εντάσσοντας σε αυτές το Μετρό, τις επεκτάσεις του και το Flyover.
Η λογική αυτή αγγίζει ένα από τα βασικά ζητήματα της βιώσιμης κινητικότητας: η αλλαγή συμπεριφοράς των πολιτών είναι πολύ δυσκολότερη όταν δεν υπάρχει πραγματικά ανταγωνιστική εναλλακτική απέναντι στο ΙΧ.
Από τη Θεσσαλονίκη στο Βουκουρέστι
Η συζήτηση, ωστόσο, ξεπέρασε τα όρια της αστικής κινητικότητας.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος αναφέρθηκε στον σχεδιασμό ενός κάθετου σιδηροδρομικού και οδικού διαδρόμου Ελλάδας–Βουλγαρίας–Ρουμανίας, ο οποίος μέσω Ρουμανίας θα δημιουργεί σύνδεση με την Ανατολική Ευρώπη, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ο σχεδιασμός προβλέπει τη σύνδεση της Θεσσαλονίκης μέσω Αλεξανδρούπολης με το Βουκουρέστι και στη συνέχεια με το ευρύτερο ευρωπαϊκό δίκτυο.
Ο ίδιος δήλωσε ότι τον περασμένο Μάιο διατέθηκαν στο Υπουργείο Υποδομών τα πρώτα 270 εκατ. ευρώ για το σιδηροδρομικό τμήμα στη Θράκη.
Όπως ανέφερε, είχε προηγηθεί σχέδιο δράσης μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας και περισσότερες από 25 πολιτικές και τεχνικές συναντήσεις.
Βόρεια Ελλάδα ως κόμβος μεταφορών
Κατά τον Απόστολο Τζιτζικώστα, ο συγκεκριμένος διάδρομος μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της Θεσσαλονίκης και συνολικά της Βόρειας Ελλάδας στις ευρωπαϊκές μεταφορές.
Η σημασία ενός τέτοιου δικτύου δεν περιορίζεται στη μετακίνηση επιβατών.
Ταχύτερες σιδηροδρομικές και οδικές συνδέσεις μπορούν να επηρεάσουν τη μεταφορά εμπορευμάτων, τις εξαγωγές, την εφοδιαστική αλυσίδα και τον τουρισμό.
Παράλληλα, ο Επίτροπος αναφέρθηκε σε έργα όπως η δυτική είσοδος της Θεσσαλονίκης, ο κάθετος άξονας 16 και ο δρόμος Θεσσαλονίκης–Κιλκίς.
100 δισ. ευρώ για υποδομές διπλής χρήσης
Μια διαφορετική διάσταση του ευρωπαϊκού σχεδιασμού αφορά τη στρατιωτική κινητικότητα.
Ο Απόστολος Τζιτζικώστας ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κατευθύνει 100 δισ. ευρώ στα κράτη-μέλη για έργα που μπορούν να επιτρέπουν, εφόσον χρειαστεί, την ταχύτερη μετακίνηση στρατιωτικών δυνάμεων και βαρέων οχημάτων.
Σύμφωνα με την παρουσίασή του, σε αυτά μπορούν να περιλαμβάνονται παρεμβάσεις σε γέφυρες και σήραγγες, ενίσχυση αυτοκινητοδρόμων, εκβαθύνσεις λιμανιών και επεκτάσεις αεροδρομίων.
Ο ίδιος έδωσε έμφαση στον χαρακτήρα «διπλής χρήσης» αυτών των υποδομών.
Όπως υποστήριξε, στη συντριπτική πλειονότητα του χρόνου θα εξυπηρετούν την οικονομία, τις μεταφορές και την καθημερινότητα των πολιτών, ενώ σε περίπτωση κρίσης θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για αμυντικούς σκοπούς.
Ανέφερε επίσης ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συνεργασία με τα αρμόδια ελληνικά Υπουργεία για τον εντοπισμό αεροδρομίων, λιμανιών και οδικών αξόνων που θα μπορούσαν να ενταχθούν στον σχετικό σχεδιασμό.
Τρένα υψηλής ταχύτητας έως το 2040
Μία ακόμη μεγάλη αλλαγή που παρουσίασε αφορά το ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαίο Επίτροπο, στόχος είναι έως το 2040 οι ευρωπαϊκές πόλεις και πρωτεύουσες να διαθέτουν πολύ ταχύτερες σιδηροδρομικές συνδέσεις.
Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα τη σύνδεση Αθήνας–Σόφιας, υποστηρίζοντας ότι μια διαδρομή που σήμερα απαιτεί, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, 14-15 ώρες θα μπορούσε με τρένα υψηλής ταχύτητας να περιοριστεί στις 5-6 ώρες.
Μια τέτοια μετάβαση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και από πλευράς βιωσιμότητας, καθώς ένας ανταγωνιστικός σιδηρόδρομος μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική για σημαντικό μέρος των οδικών και αεροπορικών μετακινήσεων σε κατάλληλες αποστάσεις.
Ένα «κλικ» για αεροπλάνο, τρένο και λεωφορείο
Ο σχεδιασμός δεν αφορά μόνο τις φυσικές υποδομές.
Ο Απόστολος Τζιτζικώστας αναφέρθηκε και στην ευρωπαϊκή πολιτική για το ενιαίο εισιτήριο, με στόχο ο ταξιδιώτης να μπορεί μέσα από μία διαδικασία να συνδυάζει διαφορετικά μέσα μεταφοράς.
Αεροπλάνο, τρένο και λεωφορείο θα μπορούν, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που περιέγραψε, να εντάσσονται σε ένα ενιαίο ταξίδι, με κοινό πλαίσιο προστασίας των δικαιωμάτων του επιβάτη.
Πρόκειται για μια αλλαγή που μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με τις νέες υποδομές. Για να επιλέξει κάποιος συνδυασμένες και περισσότερο βιώσιμες μετακινήσεις, χρειάζεται αυτές να είναι όχι μόνο διαθέσιμες αλλά και απλές στη χρήση.
Η Θεσσαλονίκη μπροστά σε μια δεύτερη φάση αλλαγών
Μετά την έναρξη λειτουργίας του Μετρό και την ανανέωση μέρους του στόλου των λεωφορείων, η Θεσσαλονίκη βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια δεύτερη και ίσως δυσκολότερη φάση.
Η πραγματική μετάβαση στη βιώσιμη κινητικότητα θα κριθεί από το κατά πόσο τα διαφορετικά έργα θα μπορέσουν να λειτουργήσουν ως ένα ενιαίο σύστημα: Μετρό και επεκτάσεις, λεωφορεία, ποδήλατο, πεζή μετακίνηση, χώροι στάθμευσης και υπεραστικές σιδηροδρομικές συνδέσεις.
Ταυτόχρονα, οι νέοι διάδρομοι προς Βουλγαρία και Ρουμανία ανοίγουν μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για τη θέση της Θεσσαλονίκης στον ευρωπαϊκό χάρτη μεταφορών.
Για το viosimi.gr, εκεί βρίσκεται και το ουσιαστικό στοίχημα: όχι απλώς περισσότερα έργα, αλλά υποδομές που συνδέονται μεταξύ τους, περιορίζουν την εξάρτηση από το αυτοκίνητο, βελτιώνουν την καθημερινότητα και δημιουργούν καθαρότερες και αποτελεσματικότερες μετακινήσεις ανθρώπων και εμπορευμάτων.
Η θεματική συνδέεται με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 9 για Βιομηχανία, Καινοτομία και Υποδομές, 11 για Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες και 13 για τη Δράση για το Κλίμα.