Το 2026 αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο έτος για την παγκόσμια κλιματική δράση, με το ενδιαφέρον να στρέφεται στην εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού φόρου άνθρακα και στην υλοποίηση μεγάλων έργων καθαρής ενέργειας. Η χρονιά έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το 2025 αναμένεται να καταγραφεί ως ένα από τα θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί ποτέ, ενώ η αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από την ενεργό κλιματική πολιτική υπό τον Ντόναλντ Τραμπ εντείνει την πίεση σε χώρες και επιχειρήσεις εκτός ΗΠΑ να περάσουν από τη θέσπιση στόχων στην πράξη.
Όπως επισημαίνει ο Jules Kortenhorst, συμπρόεδρος της Energy Transitions Commission, η ενεργειακή μετάβαση βρίσκεται «σε σημείο καμπής – όχι ως προς το αν είναι εφικτή, αλλά ως προς την πολιτική βούληση και την εφαρμογή».
Ο φόρος άνθρακα της ΕΕ σε εφαρμογή
Από την 1η Ιανουαρίου 2026 τέθηκε σε εφαρμογή ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CBAM) για συγκεκριμένους τομείς υψηλών εκπομπών, όπως το τσιμέντο και ο χάλυβας. Το μέτρο αναμένεται να δοκιμάσει τις εμπορικές σχέσεις της ΕΕ με τρίτες χώρες.
Αναπτυσσόμενες οικονομίες προειδοποιούν ότι ο φόρος θα αυξήσει το κόστος, θα περιορίσει το εμπόριο και θα δυσκολέψει την οικονομική τους ανάπτυξη. Αντίθετα, οι υποστηρικτές του CBAM υποστηρίζουν ότι ήδη ωθεί μεγάλες εξαγωγικές χώρες να εξετάσουν την υιοθέτηση δικών τους μηχανισμών τιμολόγησης του άνθρακα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση τονίζει ότι στόχος είναι η διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού, επιβάλλοντας πρόσθετο κόστος σε εισαγόμενα προϊόντα που δεν πληρούν τα ίδια περιβαλλοντικά πρότυπα με τα ευρωπαϊκά. Η Τουρκία συγκαταλέγεται στις χώρες που εξετάζουν την εισαγωγή συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν την εφαρμογή και άλλων πράσινων κανονισμών μέσα στο 2026, μεταξύ άλλων για τη θέρμανση και την ψύξη, καθώς και την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών τον Ιούνιο.
Έκρηξη σε ηλιακή ενέργεια και αποθήκευση
Η ανάπτυξη μεγάλων έργων ηλιακής ενέργειας και αποθήκευσης με μπαταρίες αναμένεται να συνεχιστεί με ταχείς ρυθμούς. Μεταξύ των έργων που ξεχωρίζουν για το 2026 περιλαμβάνεται το Obelisk στην Αίγυπτο, ισχύος 1,1 GW, το μεγαλύτερο έργο του είδους του στην Αφρική, με τις δύο πρώτες φάσεις να προγραμματίζεται να τεθούν σε λειτουργία μέσα στη χρονιά.
Στις Φιλιππίνες, η πρώτη φάση του έργου Terra Solar αναμένεται επίσης να ξεκινήσει το 2026, προσφέροντας 3.500 MW ηλιακής ισχύος και 4.500 MWh αποθήκευσης, καθιστώντας το ένα από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως.
Παρά τις πιέσεις στον κλάδο, μεγάλα αιολικά έργα αναμένεται να ολοκληρωθούν, όπως το υπεράκτιο αιολικό πάρκο Borkum Riffgrund της Ørsted στη Γερμανία και το έργο Sofia στη Βόρεια Θάλασσα του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο θα διαθέτει ανακυκλώσιμες λεπίδες.
Υποχρεωτικές αποκαλύψεις βιωσιμότητας
Το 2026 σηματοδοτεί και αυστηρότερες απαιτήσεις για γνωστοποιήσεις κλιματικών και βιωσιμότητας δεδομένων από επιχειρήσεις. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, από τα μέσα Ιανουαρίου, οι εταιρείες που επιδιώκουν εισαγωγή σε ρυθμιζόμενες αγορές υποχρεούνται να περιλαμβάνουν κλιματικές αποκαλύψεις στα ενημερωτικά δελτία όταν αυτές θεωρούνται ουσιώδεις.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται η επίσημη υιοθέτηση των αναθεωρημένων Ευρωπαϊκών Προτύπων Αναφοράς Βιωσιμότητας εντός του δεύτερου τριμήνου του 2026, ενώ στην Κίνα οι μεγάλες εισηγμένες εταιρείες θα πρέπει έως τα τέλη Απριλίου να υποβάλουν υποχρεωτικά στοιχεία βιωσιμότητας, συμπεριλαμβανομένων των έμμεσων εκπομπών.
Αυστηρότερα καθεστώτα αναφοράς τίθενται επίσης σε ισχύ σε Χονγκ Κονγκ, Σιγκαπούρη και Αυστραλία, ενώ στην Καλιφόρνια μία από τις νέες κλιματικές νομοθεσίες έχει προσωρινά «παγώσει» λόγω νομικής προσφυγής.
Η μάχη για τα ορυκτά καύσιμα και τα ηλεκτρικά οχήματα
Περισσότερες από 80 χώρες απέτυχαν να εξασφαλίσουν συμφωνία για έναν σαφή «οδικό χάρτη» απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα στη COP30 στη Βραζιλία. Η επόμενη δοκιμασία έρχεται τον Απρίλιο, με το πρώτο διεθνές συνέδριο για τη μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, που θα φιλοξενήσουν η Κολομβία και η Ολλανδία, ενώ η Βραζιλία έχει δεσμευτεί να παρουσιάσει σχετικό σχέδιο στη COP31 στην Τουρκία.
Στον τομέα των ηλεκτρικών οχημάτων, το 2026 αναμένονται σημαντικές εξελίξεις, παρά τη χαλάρωση στόχων σε ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο. Στην αγορά αναμένεται η πρώτη γενιά οχημάτων με μπαταρίες νατρίου της CATL, ενώ αυτοκινητοβιομηχανίες όπως η Stellantis και κινεζικοί όμιλοι σχεδιάζουν δοκιμαστικές εφαρμογές στερεάς κατάστασης και νέα μοντέλα.
Το 2026, σύμφωνα με τους Financial Times, θα δείξει αν η παγκόσμια κλιματική πολιτική μπορεί να περάσει από τη φάση των εξαγγελιών στη δύσκολη φάση της υλοποίησης.
Πηγή: Financial Times