Park & Ride, δωρεάν ηλεκτρικά λεωφορεία, προσβάσιμες μετακινήσεις, περιορισμός της κυκλοφορίας στην Παλιά Πόλη και ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που κινητοποίησε περισσότερους από 3.500 μαθητές – Οι παρεμβάσεις που παρουσίασε ο Δήμος Χανίων στην Ημέρα Ελληνικών Πόλεων στη Θεσσαλονίκη.

Από τη θεωρία στην πράξη επιχειρεί να περάσει η συζήτηση για τη βιώσιμη κινητικότητα στις ελληνικές πόλεις, με τα Χανιά να παρουσιάζουν στη Θεσσαλονίκη μια σειρά εφαρμοσμένων παρεμβάσεων που αφορούν την κυκλοφορία, τη στάθμευση, την ηλεκτροκίνηση, την προσβασιμότητα και την οδική ασφάλεια.

Ο Δήμος Χανίων συμμετείχε στην Ημέρα Ελληνικών Πόλεων, που διοργάνωσε το CIVINET Greece–Cyprus στις 14 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο του CIVITAS Forum 2026.

Τον Δήμο εκπροσώπησαν ο Αντιδήμαρχος Υπηρεσίας Δόμησης, Δημοτικής Περιουσίας και Κυκλοφοριακών Θεμάτων Νίκος Χαζιράκης και η Ειδική Συνεργάτιδα του Δημάρχου Χανίων σε θέματα Παιδείας Άννα Νεμπαυλάκη.

Περιορισμός του αυτοκινήτου στην Παλιά Πόλη

Ο Νίκος Χαζιράκης παρουσίασε τον σχεδιασμό του Δήμου και τις παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη με στόχο ένα διαφορετικό μοντέλο αστικών μετακινήσεων.

Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει το σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης με βυθιζόμενες μπάρες στην Παλιά Πόλη και το Ενετικό Λιμάνι.

Πρόκειται για μια παρέμβαση που αποσκοπεί στον περιορισμό της ανεξέλεγκτης κυκλοφορίας των οχημάτων σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο τμήμα των Χανίων, όπου συνυπάρχουν η καθημερινή ζωή των κατοίκων, η εμπορική δραστηριότητα, η πολιτιστική κληρονομιά και έντονες τουριστικές ροές.

Η βιώσιμη κινητικότητα σε ιστορικά κέντρα έχει ιδιαίτερη σημασία: λιγότερα οχήματα μπορούν να σημαίνουν περισσότερο διαθέσιμο δημόσιο χώρο, ασφαλέστερη κίνηση πεζών και καλύτερη προστασία του ιδιαίτερου χαρακτήρα της πόλης.

Park & Ride και δωρεάν ηλεκτρικά λεωφορεία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μοντέλο Park & Ride που εφαρμόζεται με περιφερειακούς χώρους δωρεάν στάθμευσης στον Κλαδισό και στο Πάρκο Μαρκοπούλου.

Η λογική είναι απλή: το αυτοκίνητο παραμένει εκτός του κεντρικού αστικού ιστού και ο πολίτης ή ο επισκέπτης συνεχίζει προς το κέντρο με άλλο μέσο.

Οι χώροι συνδέονται με την πόλη μέσω δωρεάν δρομολογίων ηλεκτρικών λεωφορείων, συνδυάζοντας τη διαχείριση της στάθμευσης με την ηλεκτροκίνηση και προσφέροντας μια πρακτική εναλλακτική στη μετακίνηση με ΙΧ μέχρι το κέντρο.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποκτά πρόσθετη σημασία σε μια τουριστική πόλη όπως τα Χανιά, όπου οι εποχικές μετακινήσεις μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την πίεση στο οδικό δίκτυο και στον διαθέσιμο δημόσιο χώρο.

Προσβασιμότητα για όλους

Στην παρουσίαση συμπεριλήφθηκε επίσης η χρήση ηλεκτρικού μίνι λεωφορείου με δυνατότητα μεταφοράς ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα.

Η συγκεκριμένη διάσταση υπενθυμίζει ότι η βιώσιμη κινητικότητα δεν είναι αποκλειστικά περιβαλλοντικό ζήτημα.

Μια πραγματικά βιώσιμη πόλη πρέπει να δίνει δυνατότητα αυτόνομης και ασφαλούς μετακίνησης σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους, ανεξάρτητα από ηλικία ή κινητικές δυσκολίες.

Η καθολική προσβασιμότητα αποτελεί επομένως βασικό στοιχείο κοινωνικής βιωσιμότητας και όχι συμπληρωματική πρόβλεψη στον αστικό σχεδιασμό.

Περισσότερος χώρος στον πεζό

Στον σχεδιασμό του Δήμου εντάσσονται ακόμη η μετατροπή δρόμων σε οδούς ήπιας κυκλοφορίας, οι διαπλατύνσεις πεζοδρομίων και οι αναπλάσεις οδών και κοινόχρηστων χώρων.

Κοινός παρονομαστής είναι η ανακατανομή του δημόσιου χώρου ώστε η καθημερινή μετακίνηση του πεζού να γίνεται ασφαλέστερη και περισσότερο άνετη.

Και αυτό είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα στοιχήματα για τις ελληνικές πόλεις: η βιώσιμη κινητικότητα δεν αφορά απλώς την αντικατάσταση ενός συμβατικού αυτοκινήτου με ένα ηλεκτρικό. Αφορά πρωτίστως τη δημιουργία πόλεων στις οποίες οι μικρές καθημερινές διαδρομές μπορούν να γίνονται χωρίς αυτοκίνητο.

«Move It Now»: Η αλλαγή ξεκινά από τα παιδιά

Μια διαφορετική διάσταση της στρατηγικής των Χανίων παρουσίασε η Άννα Νεμπαυλάκη, συντονίστρια της πρωτοβουλίας «Move It Now – Ας Κινηθούμε Τώρα!».

Το πρόγραμμα συνδέει τη βιώσιμη κινητικότητα και την οδική ασφάλεια με την εκπαίδευση, την κοινωνική συμμετοχή, τον πολιτισμό και το περιβάλλον, βάζοντας στο επίκεντρο τα παιδιά και τη σχολική κοινότητα.

Κατά την πρώτη χρονιά εφαρμογής του συμμετείχαν 38 σχολικές μονάδες, περισσότεροι από 3.500 μαθητές, πάνω από 40 φορείς και περισσότερα από 10 Τμήματα και Υπηρεσίες του Δήμου Χανίων.

Το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς στην ενεργό συμμετοχή των παιδιών. Οι αυριανοί πολίτες δεν αντιμετωπίζονται μόνο ως αποδέκτες μαθημάτων οδικής ασφάλειας, αλλά έρχονται σε επαφή με την ίδια την πόλη και συμμετέχουν στη συζήτηση για το πώς αυτή μπορεί να γίνει ασφαλέστερη και περισσότερο ανθρώπινη.

Η εμπειρία των Χανίων προσέλκυσε, σύμφωνα με τον Δήμο, το ενδιαφέρον εκπροσώπων άλλων Δήμων, ανοίγοντας τη συζήτηση ώστε το πρόγραμμα να εξελιχθεί σε μεταφέρσιμο πρότυπο καλής πρακτικής που θα μπορεί να προσαρμοστεί και σε άλλες πόλεις.

Η αξία της συνεργασίας των πόλεων

Σημαντική στην ανάπτυξη αυτής της ανταλλαγής τεχνογνωσίας είναι και η συμβολή του Κοσμά Αναγνωστόπουλου, Ιδρυτή και Συντονιστή του CIVINET Greece–Cyprus.

Δίκτυα όπως το CIVINET μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρες μεταξύ Δήμων, ώστε μια παρέμβαση που αποδίδει σε μια πόλη να μη μένει απομονωμένη, αλλά να αξιολογείται, να προσαρμόζεται και να μεταφέρεται όπου υπάρχουν αντίστοιχες ανάγκες.

Αυτή είναι και μία από τις σημαντικότερες διαστάσεις του CIVITAS Forum: η μετάβαση των ευρωπαϊκών πόλεων δεν χρειάζεται να πραγματοποιείται με κάθε Δήμο να αναζητά λύσεις από την αρχή.

Από τις καλές πρακτικές στην καθημερινότητα

Τα παραδείγματα που παρουσίασαν τα Χανιά αποτυπώνουν διαφορετικές πλευρές της ίδιας στρατηγικής: διαχείριση της κυκλοφορίας, Park & Ride, ηλεκτροκίνηση, προσβασιμότητα, αναβάθμιση του δημόσιου χώρου και εκπαίδευση της νέας γενιάς.

Το επόμενο και δυσκολότερο βήμα είναι αυτές οι παρεμβάσεις να αποκτήσουν συνέχεια και να αξιολογούνται με βάση το αποτέλεσμα που παράγουν στην καθημερινότητα.

Λιγότερα αυτοκίνητα στο ιστορικό κέντρο, περισσότεροι πολίτες που επιλέγουν τις δημόσιες συγκοινωνίες, ασφαλέστερες μετακινήσεις για παιδιά και πεζούς και πραγματική πρόσβαση για τα άτομα με αναπηρία είναι οι δείκτες που τελικά καθορίζουν αν μια πολιτική βιώσιμης κινητικότητας πετυχαίνει.

Γιατί η βιώσιμη πόλη δεν δημιουργείται μόνο με νέα έργα. Δημιουργείται όταν ο πολίτης αποκτά πραγματικές, ασφαλείς και προσβάσιμες εναλλακτικές για να μετακινηθεί διαφορετικά.

Η θεματική συνδέεται άμεσα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 11 για Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες, 10 για τη Μείωση των Ανισοτήτων, 3 για Υγεία και Ευημερία, 4 για Ποιοτική Εκπαίδευση και 13 για τη Δράση για το Κλίμα.